Bartec Kendinden Regüleli Isıtıcı Kablo Sistem Tasarımı: Metraj Hesaplama ve Enstrümantasyon Rehberi

15 Mart 2026

Bartec kendinden regüleli ısı izleme sistemlerinin tasarımı; doğru dış kılıfın seçilmesi, boru üzerindeki vana ve pompalar için montaj paylarının eklenmesi, sigorta kapasitesine göre maksimum devre uzunluklarının teyit edilmesi ve uygun termostatik kontrol ünitelerinin nihai Malzeme Listesine (BOM) dönüştürülmesiyle tamamlanır.

EHT Mühendislik olarak endüstriyel tesislerde gerçekleştirdiğimiz devreye alma operasyonlarında ve saha revizyonlarında sıklıkla karşılaştığımız bir mühendislik hatası vardır: Isıtıcı kablo metrajı hesaplanırken sadece boru uzunluğunun dikkate alınması ve flanş, vana, pompa gibi ısı emici (heat sink) elemanlara verilmesi gereken payların (allowance) unutulması.

Saha verilerimiz ve dizayn standartlarımız gösteriyor ki;

1. Malzeme Eksikliği Riski: Sadece 50 metrelik bir hatta bulunan 2 vana, 1 pompa ve standart boru mesnetleri (pipe supports) için eklenmeyen paylar, sahada ortalama %15 ila %25 oranında kablo eksiği yaratmakta ve projeleri durma noktasına getirmektedir.
2. Kontrol Felsefesi Farkı: Tesislerde ortam duyarlı (ambient sensing) termostatlar ile hat duyarlı (line sensing) termostatların yanlış yerlerde kullanımı, proses sıcaklıklarında 20 °C'ye varan sapmalara veya gereksiz enerji tüketimine yol açmaktadır.
3. Maksimum Devre Sınırları: Isıtıcı kabloların çekebileceği maksimum metraj, sadece C-Tipi sigortanın amperajına göre değil, aynı zamanda besleme kutusunun (enclosure) bulunduğu ortam sıcaklığına göre de limitlenmelidir. Bu iki sınır değerden her zaman en kısa olanı baz alınmalıdır.

Isı kaybı hesaplamaları (ΔT ve izolasyon düzeltme faktörleri) tamamlandıktan sonra, projenin montaj paylarını, devre sayılarını ve kontrol/izleme enstrümanlarını belirlemek için Bartec tasarım kılavuzunun 5. ve 14. adımları arasındaki mühendislik yönergelerini aşağıda eksiksiz şekilde listeledik.

Adım 5: Doğru Dış Kılıf (Outer Jacket) Malzemesinin Seçimi

Bartec kendinden regüleli kablolar, kimyasal ortama dayanıklılık açısından iki farklı dış kılıf seçeneğine sahiptir:

• Poliolefin (CR): İnorganik ve sulu (aqueous) kimyasallara maruz kalan standart alanlar içindir. (Örn: 10PSB2-CR)
• Floropolimer (CT): Petrol endüstrisi, solventler ve ağır organik kimyasallara maruz kalan korozif alanlar içindir. (Örn: 10PSB2-CT)

Adım 6, 7 ve 8: Isıtıcı Kablo Metrajı ve Montaj Payları (Allowances)

Toplam kablo uzunluğu; düz boru metrajına ek olarak bağlantı kitleri, pompalar, vanalar ve mesnetler için bırakılacak sargı paylarının toplanmasıyla bulunur.

• Adım 6 (Boru Metrajı): Boru uzunluğu kadar kablo alınır (Örn: 50 m boru = 50 m kablo).
• Adım 7 (Bağlantı Kitleri Payı): Sisteme eklenecek her bir güç bağlantı kutusu (Power connection) ve hat sonu kiti (End of line) için 0.5 metre pay eklenir. (Örn: 1 besleme + 1 hat sonu lambası = 2 x 0.5m = 1 metre pay).
• Adım 8 (Boru Elemanları Payı - Tablo H): Çaplara göre (DN) bırakılması gereken ekstra kablo uzunlukları aşağıdaki tabloda verilmiştir (Değerler metre cinsindendir):

Örnek Metraj Hesabı (DN25 Boru):

• Düz Boru: 50 m
• Kit Payı (1 Besleme + 1 Hat Sonu): 1.0 m
• 1 adet Pompa Payı (DN25): 2.1 m
• 2 adet Vana Payı (DN25 için 2 x 0.6m): 1.2 m
• 6 adet Flanş Payı (DN25 için 6 x 0.3m): 1.8 m
• 24 adet Mesnet Payı (DN25 için 24 x 0.3m): 7.2 mTOPLAM GEREKLİ KABLO UZUNLUĞU: 50 + 1.0 + 2.1 + 1.2 + 1.8 + 7.2 = 63.3 Metre

Adım 9 ve 10: Maksimum Devre Uzunluğu ve Devre Sayısı

Hesaplanan 63.3 metrelik kablonun, panodaki tek bir sigortadan beslenip beslenemeyeceği (Devre Sayısı) kontrol edilmelidir. C-Karakteristikli sigortalar kullanılmalıdır.

Maksimum ısıtma devresi uzunluğunu seçerken Tablo I (Başlangıç sıcaklığına göre sigorta koruması) ve Tablo J (Bağlantı kutusunun maruz kaldığı maksimum ortam sıcaklığına göre akım sınırlaması) birlikte değerlendirilir. Kural: Her iki tablodan elde edilen daha kısa (düşük) uzunluk değeri uygulanır.

• Örnek Kontrol: 230 Vac gerilimde, 25 A sigorta ile -20 °C başlangıç sıcaklığında çalışan bir 10PSB2 kablosu için Tablo I'e göre maksimum izin verilen sınır 69 metredir. Bizim ihtiyacımız 63.3 metre olduğu için bu hat 1 Devre (1 Circuit) olarak tek sigortadan güvenle beslenebilir. Eğer ihtiyacımız 80 metre olsaydı, sistemi 2 ayrı devreye bölmemiz gerekecekti.

Adım 11 ve 12: Güç Bağlantısı ve Kontrol (Termostat) Ekipmanı Seçimi

Devre sayısı belirlendikten sonra sisteme uygun bağlantı kutusu (Örn: PBS-200-E) seçilir ve sıcaklık kontrol felsefesine karar verilir. İki temel kontrol yaklaşımı vardır:

1. Ortam Duyarlı Kontrol (Ambient Sensing):

   • Sensör havadaki ortam sıcaklığını ölçer. Hava sıcaklığı set değerinin (örn: +5 °C) altına düştüğünde sistem devreye girer.
   • Avantajı: Çok sayıda devrenin tek sensörle kontrol edilebilmesi sayesinde ekonomiktir. Donmaya karşı koruma (Freeze protection) uygulamaları için idealdir.

2. Hat Duyarlı Kontrol (Line Sensing):

   • Sensör doğrudan boru yüzeyine monte edilir ve boru sıcaklığını ölçer.
   • Avantajı: En enerji verimli ve hassas kontrol yöntemidir. Spesifik bir proses sıcaklığının (Örn: 65 °C) korunması gereken akışkan hatlarında (Temperature maintenance) zorunludur.

Mekanik ve Elektronik Kontrol Üniteleri:

• PBTW-200-E: -20 °C / +50 °C veya 0 °C / +190 °C aralıklı, boru üzeri montaja uygun IP66 mekanik termostat.
• PBTC-200-E: 0 °C / 500 °C aralıklı, RS485 (Modbus RTU) haberleşme arayüzüne sahip elektronik kontrolör.

Adım 13 ve 14: İzleme Ekipmanları ve Malzeme Listesinin (BOM) Finalizasyonu

Sistemin güvenilirliğini artırmak ve arızaları büyümeden tespit etmek için izleme (monitoring) donanımları eklenmelidir. EHT Mühendislik ve Bartec standartlarına göre; hat kopukluklarını görsel olarak teyit etmek için hat sonu noktalarında mutlaka Yüksek profilli sonlandırma kulesi (ELS-200) veya voltaj varlığını gösteren Hat sonu lambası (ELL-200) kullanılmalıdır.

Örnek Bir Endüstriyel Isı İzleme Projesi Nihai Malzeme Listesi (BOM):

(Senaryo: Tehlikeli sahada 25 °C boru sıcaklığı koruması istenen 63.3 metrelik bir hat)

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

S: Pompa ve vanalar için bıraktığımız kablo paylarını (allowance) sahada nasıl sarmalıyız?

C: Bu paylar, ekipmanın (vana/pompa) bakım veya değişim zamanı geldiğinde kablonun tamamen kesilmeden esnetilip açılabilmesi için bırakılır. İzolasyon altında döngüler (loops) şeklinde bırakılmalı ve olası bir revizyonda kablonun yeniden bağlanmasına olanak tanıyacak şekilde sabitlenmelidir.

S: Bir devrede izin verilen maksimum metrajı aşarsak ne gibi tehlikeler oluşur?

C: Kendinden regüleli kablolar, sistem ilk kez soğukken (start-up) nominal değerlerinin çok üzerinde demeraj (inrush) akımı çekerler. İzin verilen uzunluğu aşarsanız, sistem her devreye girdiğinde yangın riski oluşabilir veya panodaki C-tipi sigortalar anında atarak prosesi durdurur.

S: Tesisimde birden fazla boru dalı (T-bağlantı) varsa kaç termostat kullanmalıyım?

C: Hat duyarlı (Line sensing) kontrol yapıyorsanız; akışın, çapın veya izolasyonun değiştiği her bir farklı "akış yolu" (flow path) için boru üzerindeki sıcaklık değişimi farklı olacağından, her dal için ayrı bir hat duyarlı termostat kullanmanız gerekir.