Endüstriyel Tank Isıtma ve Ex-Proof Isıtıcı Kablo Montaj Prosedürleri

15 Mart 2026

Özetle

Endüstriyel tankların ve kapların ısıtılmasında Bartec kendinden regüleli ısıtıcı kablolar, tank yüzeyine polyester sabitleme şeritleri ve gerdirme tokaları ile entegre edilir. Sistem güvenliği; kurulum öncesi, sırası ve sonrasında yapılan kademeli izolasyon direnci (Meger) testleri ile garanti altına alınır.

EHT Mühendislik olarak depolama sahalarında ve proses ünitelerinde gerçekleştirdiğimiz tank ısıtma projelerinde karşılaştığımız en yaygın hata; ısıtıcı kabloların tank yüzeyine gelişigüzel, yanlış sabitleme elemanlarıyla yapıştırılmasıdır. Kendinden Regüleli Isıtıcı Kablo Sistemleri, borulardan farklı olarak tank yüzeylerinde çok daha spesifik bir mekanik tutunma dinamigine ihtiyaç duyar.

Saha denetimlerimiz ve Bartec montaj standartları ışığında saptadığımız kritik mühendislik gerçekleri şunlardır:

1. Yerçekimi ve Sarkma Riski: Tank yüzeyine sadece bant ile yapıştırılan kablolar, ısıl döngüler (genleşme/büzülme) sonucunda zamanla esner ve tanktan ayrılır. Yüzeyden kopan kablo izolasyonu ısıtmaya başlar ve hedeflenen proses sıcaklığına asla ulaşılamaz. Bu yüzden maksimum 250 mm aralıklarla mekanik gerdirme sistemleri kullanılmalıdır.
2. Dairesel Isı Dağılımı: Tankın taban kısımları, akışkanın çökeltisi ve kalınlığı nedeniyle en yüksek ısı kaybına uğrayan bölgelerdir. Kablo montajı daima "besleme noktasından (supply point)" başlamalı ve tankın alt tabanlarına ekstra malzeme payı (material addition) bırakılarak homojen ısıtma sağlanmalıdır.
3. Elektriksel Sınama Eksikliği: İzolasyon direnci ölçümlerinin sadece kurulum bittikten sonra yapılması, %30 oranında arıza tespit gecikmesine neden olur. Bartec, kablonun makaradayken, boruya/tanka sarıldığında ve izolasyon kapatıldığında ayrı ayrı test edilmesini emreder.

Endüstriyel dikey (upright) ve yatay (horizontal) tanklarda ısıtıcı kablo ağının nasıl kurulacağını, gerekli sabitleme aksesuarlarını, kabul testlerini ve Ex-Proof sistemlerin periyodik bakım (maintenance) gerekliliklerini aşağıda kapsamlı olarak inceliyoruz.

1. Tank ve Kaplarda Montaj Hazırlığı (Installation on Tanks and Vessels)

Çapı 2 metreye (2m) kadar olan tanklarda ısıtıcı kablolar, metal kelepçeler yerine polyester sabitleme şeritleri (polyester fixing straps) ve gerdirme tokaları (tensioning buckles) kullanılarak monte edilir.

Mekanik Sabitleme Adımları:

1. Şeritlerin Kurulumu: İlk adım olarak, dikey veya yatay tankın başlangıç ve bitiş noktalarının (alt ve üst kısımlarının) çevresine polyester sabitleme şeritleri sarılır ve hafif bir gerginlikle (slight tension) tokayla kilitlenir.
2. Kablo Dağıtımı: Isıtıcı kablo, enerji besleme noktasından (supply point) başlayarak tank yüzeyine serilir. Dikey tanklarda dairesel veya yatay S-kıvrımları şeklinde, yatay tanklarda ise boylamasına hatlar şeklinde çekilebilir.
3. Mesafe Kontrolü: Proje planlama dokümanlarında (project planning documentation) belirtilen aralıklara (distances) titizlikle uyulmalıdır. Tank tabanları (bases) için hesaplanan ekstra malzeme/sargı payları unutulmamalıdır.
4. Kabloyu Kilitleme: Yüzeye yayılan ısıtıcı kablo, daha önce yerleştirilen ana şeritlere "ek sabitleme şeritleri (additional fixing straps)" ile bağlanır. 5. Gerginlik Limiti: Kabloya zarar vermemek (avoid damage) için sabitleme şeritleri çok aşırı sıkılmamalıdır (not tightened too firmly). Kablo, şeritlerin altında hafifçe hareket edebilecek kadar paylı olmalıdır.
5. Maksimum Aralık: Sarkmaları önlemek için sabitleme şeritleri arasındaki mesafe (distances between the fixing straps) kesinlikle 250 mm'yi aşmamalıdır.

Isı Transferini İyileştirme:

Mekanik kurulum bittikten sonra, tank yüzeyinin kavislerinden dolayı kablonun yüzeye tam temas etmediği, gevşek kaldığı (loose contact) bölgelere alüminyum bant (aluminium tape) yapıştırılır. Bu adım hem ısı transferini maksimize eder hem de yalıtım malzemesinin (taşyünü vb.) kablo ile tank arasına girip ısıyı hapsetmesini (trapped) engeller.

2. Test ve Devreye Alma (Tests and Commissioning)

Sistemin bütünlüğü, IEC 60079-30-2 standartlarına uygun olarak yapılan İzolasyon Direnci (Measurement of the insulation resistance) testleriyle kanıtlanır. EHT Mühendislik olarak sahadaki tüm teknisyenlerimizin bu testleri eksiksiz yapmasını zorunlu tutuyoruz.

Test Periyotları:

Aşağıdaki 5 aşamanın her birinde meger testi tekrarlanmalıdır:

1. Ön Test (Preliminary test): Kablo makaradayken (on the reel), şantiye sahasına kurulumdan önce.
2. Kabul Testi (Acceptance test): Isıtma devresi kurulduktan sonra, ancak termal izolasyon yapılmadan hemen önce.
3. Son Kontrol (Final inspection): Termal yalıtım işi tamamen bittikten hemen sonra.
4. Devreye Alma Anında (Upon commissioning).
5. Tesisata Enerji Verilmeden Önce (Before switching on).

Test Prosedürü (Hazırlık ve Uygulama):

• Isıtma devresinin enerjisini kesin (De-energize). Termostat/kontrolör varsa devreden çıkarın.
• Faz (bus) ve PE (Toprak) tellerini terminal bloğundan ayırın.
• Test 1 (Bara Telleri ile Topraklama Örgüsü Arasında): Meger cihazını 0 Vdc'ye ayarlayın. Negatif (-) ucu topraklama örgüsüne (braid), pozitif (+) ucu ise her iki faz (bus) teline birden bağlayın. * Test 2 (Topraklama Örgüsü ile PE Arasında): Aynı ölçümü bu kez toprak örgüsü ile tesisat topraklaması (PE) arasında tekrarlayın. * Voltajı 500 Vdc'ye getirip 1 dakika boyunca uygulayın. Değerin stabilize olmasını bekleyin. (Hızlı dalgalanmalar izolasyon arızasını işaret eder).
• Bartec Tavsiyesi: Zafiyetlerin daha net tespiti için testlerin 1000 Vdc ve 2500 Vdc değerlerinde yapılması şiddetle önerilir.

Sonuçların Değerlendirilmesi:

Sağlıklı, kuru ve temiz bir kablonun direnci binlerce Megohm (MOhm) çıkmalıdır. Standartlar 20 MOhm'u minimum sınır kabul etse de, Bartec minimum 1000 MOhm okunmasını tavsiye eder. Test 1 ve Test 2 arasındaki varyans %25'i geçmemelidir. İzolasyon direnci yetersizse (insufficient), yangın ve elektrik şoku riskine karşı (Risk of fire or electrical shock) sistem kesinlikle çalıştırılmamalı ve arıza giderilmelidir.

3. Kabul Raporu ve Sistem Dokümantasyonu (System Documentation)

Tüm ısıtma devreleri, tercihen müşteri (client) eşliğinde test edilmeli ve bir "Kabul Test Raporu (Acceptance test report)" tutulmalıdır. ÖNEMLİ: Raporu tam doldurulmamış sistemler garanti kapsamı (Claims under warranty) dışında kalır.

Devreye Alma Şartları:

Sistemin çalıştırılabilmesi için; tüm test raporlarının eksiksiz olması, komponentlerin hasarsız çalışması ve teknik verilerin Bartec sınırları içinde olması şarttır.

• Soğuk Kalkış Uyarısı (Cold Start): Boru ve tanklar tamamen soğukken devreye alındığında, hedeflenen sıcaklığa ulaşmak için sisteme yeterli ısınma süresi (heat up time) tanınmalıdır.

Dokümantasyon İçeriği:

Sistemin ömrü boyunca saklanması gereken dosya şunları içermelidir:

• Boru/Tank boyutları, hedef sıcaklıklar, izolasyon detayları ve ısı kaybı (heat loss) hesaplamaları.
• Kablo tipleri, çalışma voltajı, devre şemaları (circuit diagram) ve T-Sınıfı (Temperature class) verileri.
• Tüm ekipmanların kullanım kılavuzları (Manuals), bakım/onarım raporları ve kabul/test tutanakları.

4. Bakım, Onarım ve Bertaraf (Maintenance & Disposal)

Ex-Proof ısıtma sistemlerinin güvenilirliği düzenli bakıma bağlıdır.

Görsel ve Fonksiyonel Muayene (Visual and functional inspection):

• İzolasyonda hasar, su/kimyasal sızması (penetrated water) veya eksik parçalar düzenli olarak kontrol edilmelidir.
• Hasarlı kablolar ve aşınmış parçalar (wearing parts) yenisiyle değiştirilmelidir.
• Bağlantı kutuları korozyona ve mekanik hasara karşı incelenmeli, kapakları tam kapalı tutulmalıdır.
• Plastik uyarı etiketleri (plastic type label) elektrostatik şarj (kıvılcım) riski taşıdığından sadece ıslak temizlemeye (wet cleaning) tabi tutulmalıdır.

Elektriksel Denetim ve Periyotlar:

• Yukarıda anlatılan İzolasyon Direnci (Meger) testi, düzenli bakımın kalıcı bir parçasıdır ve 20 MOhm altına düşmemelidir.
• Donmaya Karşı Koruma (Frost protection): Her yıl ısıtma periyodu başlamadan önce 1 kez kontrol edilir.
• Sıcaklık Koruma (Maintain process temperatures): Yılda en az 2 kez (at least twice a year) düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Onarım Uyarıları (Repairwork):

Sistemde bir boru veya izolasyon tamiratı yapılacaksa, ısıtma sisteminin zarar görmemesine dikkat edilmelidir. DİKKAT: Kendinden regüleli ısıtıcı kablolar "sadece bir kez monte edilmek üzere (designed to be installed only once)" tasarlanmıştır. Hasarlı bir kablo yamalanmaz, değişir. Onarım sonrası kaçak akım (earth-fault) rölelerinin çalışıp çalışmadığı test edilmelidir.

5. Özelleştirilmiş Giriş Portları Kontrol Listesi (Checklist Customized Entry Port)

Bartec buatlarında kullanılacak güç rakorları (Power cable gland), kör tapalar (blind plug) veya kılcal boru rakorları (capillary tube) için aşağıdaki sertifikasyon ve uyumluluk kriterleri zorunludur:

Önemli Not: Bartec bağlantı kutusuna sonradan matkapla delik açmak veya diş manipülasyonu yapmak (manipulate drillings and threads) kesinlikle yasaktır ve ürünün garanti/sertifika koşullarını geçersiz kılar.